 تخریب و نابودی سنگنبشته خارک
آدینه، 10 خردادماه 1387
تخریب و نابودی سنگنبشته خارک
بامداد امروز، آقای مهندس شهرام اسلامی از جزیره خارک خبر داد که شب گذشته کتیبه میخی فارسی باستان خارک بدست اشخاص ناشناس و با پتک و تیشه نابود و منهدم شده است.
سنگنبشته خارک پیش از تخریب
عکس از غیاث آبادی، اسفند 1386
سنگنبشته خارک پس از تخریب
عکس از آقای شهرام اسلامی، دهم خرداد 1387
خبرگزاري دانشجويان ايران 12/3/1387
يك پژوهشگر : وظيفهي سازمان ميراث فرهنگي حفاظت از كتيبهي خارك بود كه در اينباره اهمال كرد.
يك پژوهشگر دربارهي تخريب كتيبهي خارك، گفت: اينكه چه كسي كتيبه را خراب كرده است، به سازمان ميراث فرهنگي زياد ربطي ندارد، زيرا وظيفهي اصلي اين سازمان، حفاظت از كتيبه بود كه در اينباره اهمال كرد.
رضا مرادي غياثآبادي در گفتوگو با خبرنگار بخش ميراث فرهنگي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، بيان كرد: دربارهي تخريب كتيبهي خارك به چند نكته ميتوان اشاره كرد؛ يكي اينكه در اين اتفاق، هدف سرقت كتيبه نبوده، بلكه هدف بهطور آشكار تخريب اثر بوده است، بهويژه ضربههايي كه بر سطح كتيبه وارد شدهاند، اين مسأله را كاملا نشان ميدهند.
وي ادامه داد: نكتهي ديگر به سخنان مطرحشده دربارهي آسيب 10 درصدي به كتيبه مربوط ميشود؛ عكسهايي كه براي من فرستاده شدهاند، نشان ميدهند كه فقط 10 درصد كتيبه سالم مانده و حدود 90 درصد آن بهطور كامل از بين رفته است. علاوه بر اين، اينكه گفته شده، اين كتيبه حفاظت ميشده و در آنجا نگهبان وجود داشته است، واقعيت ندارد؛ زيرا اسفندماه سال گذشته كه به اين محل رفته بودم، در مدت دو روزي كه آنجا بودم، هيچ نگهباني را نديدم.
او با بيان اينكه كتيبه در يك محوطهي بياباني و در كنار جادهاي كه درحال ساخت بود، به حال خود رها شده بود و هيچ نگهباني نداشت، اظهار داشت: فنسهاي فلزي به دور اثر كشيده شده بودند كه هيچ ارزش حفاظتي نداشتند.
به گفتهي مرادي غياثآبادي، عدهاي از فعالان ميراث فرهنگي در جزيرهي خارك، بارها از مسؤولان ميراث فرهنگي خواسته بودند كه كاري براي حفاظت از اثر و وضعيت نگهباني اين كتيبه انجام شود.
وي بيان كرد: در اينجا فقط موضوع تخريب عامدانهي كتيبه مطرح نبود، زيرا كتيبه روي سطح زمين و در كنار عمليات راهسازي قرار داشت كه هرگونه تخريب ديگري نيز ممكن بود، براي آن بهوجود آيد. با اين حال، آنچه در خبرهاي 11 خردادماه ديده ميشود، توجه بيشتر رسانهها و مسؤولان محلي به اين است كه چه كسي اين كار را انجام داده است.
اين دوستدار ميراث فرهنگي افزود: در چند ماه گذشته، گزارشهايي را دربارهي آثار سنگي نويافته در جزيرهي خارك منتشر كردهام، كه اين آثار نيز كماكان بهحال خود رها شدهاند.
مرادي غياثآبادي دربارهي اين كتيبه توضيح داد: كتيبهي خارك به خط ميخي فارسي باستان در پنج سطر و داراي ويژگيهاي منحصربهفرد بوده است. شكل نگارش كتيبه بهگونهاي خاص بود، بهطوري كه بين كلمات، فاصلهي جداكني متداول خط ميخي باستان كه يك ميخ كج است، وجود نداشت. همچنين پنج كلمهي جديد نيز در اين خط بودند. علاوه بر اينها، كتيبه از نظر موقعيت محلي در جايي نوشته شده كه در كنار آن، محلي براي گرد آوردن آب شيرين وجود داشته است.
وي با اشاره به اينكه اين كتيبه روي صخرههاي كف زمين قرار داشته و اين جزيره، يك جزيرهي مرجاني است، اضافه كرد: كتيبهي خارك، ساختار باشكوه كتيبههاي هخامنشي را ندارد. در واقع، توسط دستگاه شاهنشاهي هخامنشي نوشته نشده و كتيبهي رسمي نيست. از آنجا كه مطرح است، خط ميخي باستان فقط در دربار هخامنشي استفاده ميشده، وجود چنين كتيبهاي نشان ميداد كه اين خط فقط به دربار اختصاص نداشته و توسط مردم نيز استفاده ميشده است.
دهم خردادماه توسط دوستداران ميراث فرهنگي اعلام شد كه كتيبهي ميخي فارسي باستان كشفشده در جزيرهي خارک، بهدست اشخاص ناشناس با پتک و تيشه نابود و منهدم شده است. اين كتيبه، آبانماه سال گذشته در جريان عمليات احداث يك جاده پيدا شد و از آن بهعنوان سند هويتي خليج فارس و سندي دربارهي نام« خليج فارس» ياد ميشد.
..................................................
تخریب کتیبه هخامنشی زنگ خطر برای دیگر آثار خارک است.
۱۳۸۷/۳/۱۲
در پي خبر تخريب کتيبه هخامنشي خارک،كارشناسان هشدار دادند در صورت برخورد مقطعي با اين فاجعه، آثار تاريخي ديگر خارك هم رو به نابودي ميروند.
خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گروه ميراث فرهنگي_ حسن ظهوري_خبر تخريب کتيبه هخامنشي خارک كه نخستين بار با پيگيري خبرنگار CHN ارايه شد، اكنون موجي از نگراني را در بين دوستداران ميراث ايجاد كرده است.كارشناسان هشدار ميدهند در صورت برخورد مقطعي با اين فاجعه، آثار تاريخي ديگر خارك هم رو به نابودي ميروند.
"رضا مرادي غياث آبادي"، پژوهشگر و اختر باستانشناس دراين باره به CHN گفت: «با تخريب کتيبه خارک خطري جدي ديگر آثار اين جزيره را تهديد مي کند. در حال حاضر هدف شخص خاطي معلوم نيست و به همين علت بايد نگران آثار منحصر به فرد جزيره خارک بود.»
غياث آبادي که اوايل امسال در ديداري از جزيره خارک موفق به کشفيات جديدي شده بود درباره آثار منحصر به فرد جزيره به CHN گفت: «در اين بررسي نگارکندهاي نويافته به شکل گودالهاي کوچکي با قطر چهار تا ده سانتيمتر که با ترکيبهاي گوناگون و متنوعي بر کف زمين و بر روي صخرههاي مرجاني ساحل شمالغربي جزيره ديده شد. اين نقشها در جايي ساخته شدهاند که داراي زميني صخرهاي و مسطح و مرتفع و داراي چشماندازي عالي به دريا است. تاکنون هفت نمونه از اين نگارکندهها که هر کدام ترکيب چينش متفاوتي دارند، شناسايي شده است.»
وي افزود:« با توجه به تنوع و تفاوت فراوان آنها با يکديگر، و نيز موقعيت قرارگيري آنها، گمان ميرود که نوعي صفحه نرد براي مشغوليت و بازيها و ورزشهاي فکري باشند.»
دسترسي به اين نقش ها آسان است و هر کسي به راحتي مي تواند آن ها را تخريب کند. از آنجايي که نيت شخص خاطي در تخريب کتيبه هخامنشي مشخص نشده، امکان تخريب اين آثار نيز وجود دارد.
غياث آبادي همچنين به CHN گفت: «همچنين در اين بررسي چهارضلعياي نيممتري با گوشههاي مدور که بر کف زمين و بر روي صخرهاي مسطح و مشرف به يک راه قديمي تراشيده شده است کشف شد. در ميانه نيمه بالايي اين نگارکند، نيمکرهاي حفر شده و چهار خط چليپايي به مرکزيت آن تا چهار ضلع مجاور امتداد يافته است. »
به گفته وي اندازهگيري با قطبنما نشان ميدهد که اين چهار خط با دو درجه انحراف شرقي به سوي چهار جهت جغرافيايي، و اندازهگيري با جيپياس نشان ميدهد که اين چهار خط ، رو به سوي چهار جهت اصلي دارند (دقت اندازهگيري ~ 15 دقيقه قوسي).
غياث آبادي احتمال ميدهد اين چهار ضلعي با گوشه هاي مدور احتمالا يک سمت نماي جغرافيايي باشد. اما هنوز اين موضوع به درستي آشکار نشده است.
غياث آبادي تاکيد کرد: «از آنجا که چنين اثري در ايران کاملاً تازگي داشته و نمونه ديگري از آن در اختيار نيست، جا دارد که براي حفاظت و نگهداري از آن کوششهاي فزايندهاي انجام شود. به ويژه که به دليل ويژگي و ارتباطش با وضعيت جغرافيايي منطقه، امکان انتقال آن به موزه يا هر محل ديگري ممکن نيست و موجب از بين رفتن مشخصه جهتيابي آن ميشود.»
در حال حاضر تا زمان دستگيري متخلفان تخريب کتيبه هخامنشي خارک، خطري جدي آثار منحصر به فرد جزيره خارک را که در نمونه اي در هيچ جاي کشور ندارند را تهديد مي کند.
اين درحالي است که سازمان ميراث فرهنگي بوشهر هنوز اقدامي براي حفاظت از اين آثار نکرده و همچنان اين آثار در معرض تخريب هستند.
کتيبه هخامنشي خارک که اواخر سال 86 در پي احداث جادهاي توسط وزارت نفت، در اين جزيره تاريخي کشف شده بود، توسط برخي افراد ناشناس با يک شي نوک تيز تخريب شد.
کتيبه هخامنشي خارک روي يک تخته سنگ مرجاني نوشته شده و به همين علت احتمال ميرود براي آسيب رساندن به آن از تيشه و چکش استفاده شده باشد.
اين کتيبه به گفته رئيس سازمان ميراث فرهنگي بوشهر 10 تا 15 درصد تخريب شده است اما به گفته مسئولان محلي بيش از 70 درصد تخريب به اين اثر هخامنشي وارد شده است.
کشف اين کتيبه پيامدهاي بين المللي زيادي داشته است. ازجمله رسانههاي کشورهاي حاشيه خليج فارس سعي بر تقلبي جلوه دادن کتيبه كرده بودند اما در گزارش باستان شناسان ايراني، حقيقي بودن کتيبه اثبات شده است.
در حال حاضر تنها چند حروف از اين کتيبه باقي مانده و فاصله ميان خطوط ديگر با استفاده از اشياء نک تيز از بين رفته است.
اين اتفاق در حالي رخ داد که مسئولان جزيره خارک براي حفاظت بيشتر اين اثر دور آن را حصار کشيده بودند.
كتيبه هخامنشي خارك به شكل نا منظم و نامتعارف در 5 سطر و سطرهاي آن به صورت 3 و 2 سطر به هم چسبيده و به زبان فارسي باستان نوشته شده بود.
پيش از اين سطرهاي جدا از هم در دوره هخامنشي تنها در متوني ديده شده كه به زبانهاي مختلف بوده است.
..................................................
|
